Au… Een kandidaat belt je op na een afwijzing. ‘Waarom ben ik afgewezen? Ik wil er graag iets van leren.’ Je aarzelt over het antwoord. Eigenlijk heb je geen heldere reden, alleen maar een vaag gevoel. Je zegt: ‘We kozen voor iemand met meer ervaring.’ Maar eigenlijk had deze kandidaat meer ervaring. De echte reden? De manager vond hem ‘niet energiek genoeg.’ Maar ja, dat kun je niet zeggen.
De echte reden? Ja, die kun je eigenlijk niet zeggen…
De kandidaat aan de andere kant van de telefoon voelt dat je de vraag ontwijkt. Hij bedankt beleefd en hangt op. Later zie je op zijn LinkedIn een post verschijnen: ‘Een dag vrij genomen om te solliciteren. En dan word je bij X zomaar zonder goede reden afgewezen.’
Waarom blijven we dit doen? Omdat we bang zijn voor conflicten of juridische problemen. ‘Wat als de kandidaat in discussie gaat?’ Dus grijpen we naar vage, maar veilige smoezen: ‘ander had meer ervaring’, ‘betere match’, ‘niet passen in het team’. Maar vaagheid helpt niemand. De kandidaat leert niks. En intern bespreek je de afwijzing ook niet, want als je het niet hardop tegen de kandidaat kunt zeggen kun je het ook niet helder uitleggen aan je collega’s. Omdat niemand dit probleem bespreekbaar maakt, blijf je telkens deze fout maken.

De kaart van deze week
De kaart van deze week legt de vinger precies op dit vermijdgedrag. ‘Afgewezen kandidaten weten niet waarom we ‘nee’ zeiden en we bespreken het ook niet intern. Wat missen we hierdoor?’ De reflectievraag is confronterend: ‘Wat als we bij elke afwijzing één zin toevoegen: ‘Dit was de reden’, welke gesprekken zou dat opleveren – intern en extern?’
Een afwijsreden die je niet helder kunt uitleggen, kun je ook niet verantwoorden.
Waarom deze vraag werkt. Deze vraag dwingt je om van verbloemen naar helderheid te gaan. Door te vragen ‘welke gesprekken levert het op?’ verschuift het accent naar onderzoeken, onderbouwen en leren van elkaar. Samen ontdek je dat een afwijsreden die je niet helder kunt uitleggen, je niet kunt verantwoorden. Die bewustwording is pijnlijk maar cruciaal.
Bespreek dit 10 minuten met je team. Pak de laatste 5 afwijzingen erbij en schrijf op: waarom precies kreeg deze kandidaat nee? Vergelijk je notities en feedback. Is het concreet of vaag? Kies 1 concrete actie: welke reden durven of kunnen we niet hardop te zeggen en gebruiken we niet meer?. De eerste stap naar eerlijker selectie en de kandidaat en betere candidate experience.
Het geheim van de smid
Een afwijzing zonder eerlijke reden is 2 keer een gemiste kans. De kandidaat leert niet wat hij moet verbeteren. Misschien mist hij 1 specifieke vaardigheid die hij makkelijk kan ontwikkelen of drukte hij zich nog goed uit. Maar omdat jij reden vertelt die buiten de kandidaat liggen (want veilig), ontdekt hij niet waar hij zichzelf kan verbeteren. Ondertussen leer jij ook niks. Als je nooit afwijsredenen bespreekt met collega’s, ontdek je nooit patronen. Misschien wijst de organisatie systematisch kandidaten boven 45 af met vage redenen.
Wat je morgen al kunt doen? Je kunt zelf ook al morgenochtend je laatste 10 afwijzingen bekijken en bij elke afwijzing testen of je dit tegen de kandidaat kunt zeggen. Zo ja, doe het. Zo nee, waarom niet?
Weerstand-script:
- Teamlid: ‘Wat als kandidaten boos worden of gaan discussiëren?’
- Jij: ‘Als we de echte reden niet durven te vertellen, is hij misschien niet goed genoeg om op te beslissen.’
Wat er waarschijnlijk gaat gebeuren? De eerste keer dat je concrete feedback geeft is spannend. Maar meestal reageren kandidaten begripvol en zeggen ze: ‘De afwijzing is niet leuk, maar nu weet ik wel waar ik aan moet werken.’ Sommigen vragen om tips. En misschien solliciteert de kandidaat een jaar later opnieuw, nu mét die skill.
Als je het consequent toepast, merk je dat eerlijke feedback ook de interne gesprekken scherper maakt.
Als je het consequent toepast en met managers bespreekt, merk je dat eerlijke feedback ook de interne gesprekken scherper maakt. Als je moet uitleggen waarom iemand niet past, moet je het eerst zelf helder hebben. Na een paar maanden zie je dat afwijzingen duidelijker worden. Dat is het moment waarop je weet: dit werkt.
Over de auteur
Koen Roozen traint en adviseert organisaties over strategisch recruitment en begeleidt managers. Zijn werk is gebaseerd op analyse, heldere modellen, regie en vakmanschap. Hij ontwikkelde het Recruitment Stuurmodel. Met zijn recruitment-strategiekaarten helpt hij recruitmentteams stap voor stap hun wervingskracht versterken. Koen Roozen is docent recruitmentstrategie bij de Academie voor Arbeidsmarktcommunicatie en schrijft iedere dinsdag over recruitment in zijn nieuwsbrief Recruitment met peper.

Wil je niet wachten op de volgende vraag? Bestel je eigen Recruitment Strategie-kaartendeck. Je hebt geen voorbereiding of externe facilitator nodig. Gewoon elke week één kaart trekken, 10 minuten bespreken met je team en 1 concrete actie kiezen. Zo bouw je stap voor stap een recruitmentafdeling die écht het verschil maakt.