Alle artikelen

Praktijk

De keuze van Isabel: Was de kandidaat defensief, of was jij misschien in de aanval?

Reageerde de kandidaat defensief? Of was jij hem misschien aan het aanvallen? De toon in een sollicitatiegesprek is vaak meer bepalend dan we zelf beseffen, stelt Isabel Verhelst.

Isabel Verhelst Geschreven door Isabel Verhelst
Gepubliceerd op 10 november 2026
De keuze van Isabel: Was de kandidaat defensief, of was jij misschien in de aanval?

Ik ben fan van De Verraders. Mensen die elkaar proberen te doorgronden, overal aanwijzingen zien en soms zo overtuigd raken van hun redenering dat niemand hen nog op andere gedachten kan brengen. Als headhunter vind ik dat boeiend om te volgen. Zeker aan de Ronde Tafel, wanneer vermoedens beschuldigingen worden en iedereen probeert de anderen van zijn gelijk te overtuigen.

Blijkbaar kan hóe iemand zijn punt maakt zwaarder wegen dan het punt zelf.

Wat me daar telkens opvalt: als kijker weet ik wie de verraders zijn. Ik weet dus ook wanneer iemand met zijn beschuldigingen helemaal goed zit. En toch betrap ik mezelf erop dat ik denk: moet je iemand zo aanspreken? Ik geef die persoon gelijk, maar ondertussen irriteert hij me. Blijkbaar kan de manier waarop iemand zijn punt maakt zwaarder wegen dan het feit dat hij gelijk heeft.

Naam en oordeel

In sollicitatiegesprekken gebeurt hetzelfde. Met dat verschil dat wij achteraf een beoordeling over de ander schrijven. En dan wordt ‘ik vond het geen aangenaam gesprek’ soms wel erg gemakkelijk ‘de kandidaat reageert defensief op kritische vragen’. Neem iemand die in 4 jaar tijd 3 keer van werkgever veranderde. Daar wil je als recruiter meer over weten. Maar als je begint met ‘Je bent wel een jobhopper’, vraag je iemand vooral om jouw oordeel te weerleggen.

Als je begint met ‘Je bent wel een jobhopper’, stel je geen open vraag.

Je hebt nog niet gehoord waarom hij vertrok, maar je hebt er al een naam voor. En een oordeel. Vervolgens legt die kandidaat uitvoerig uit waarom het niet aan hem lag. Hij kiest zijn woorden voorzichtig, probeert je aannames te corrigeren en komt daarbij misschien wat gespannen over. Wat noteer je dan? Dat hij weinig verantwoordelijkheid neemt? Moeilijk met feedback omgaat? Of ook dat jij hem eerst een etiket hebt opgeplakt?

Een vraag met een toon

We praten in ons vak veel over objectief beoordelen. We werken met scorecards, competenties en vaste vragen. Maar een vraag op papier heeft geen toon. De recruiter die ze stelt wel. ‘Waarom ben je daar eigenlijk vertrokken?’ kan belangstelling uitdrukken, maar ook ongeloof. Zeker als er ook nog een ‘alweer’ bij komt, een zucht of een opgetrokken wenkbrauw.

We denken graag dat we tijdens een interview ontdekken hoe iemand is. Maar is dat ook zo?

We denken graag dat we tijdens een interview ontdekken hoe iemand is. Soms zien we vooral hoe iemand op ons reageert. Dat onderscheid doet ertoe als we op basis van dat gesprek adviseren om iemand wel of niet aan te nemen. Omgekeerd gebeurt het ook. ‘Waarom zou ik voor dit bedrijf kiezen?’ is een terechte vraag. Zeker als iemand goed zit en ik degene ben die hem benaderd heeft. Dan mag hij verwachten dat ik kan vertellen waarom deze stap interessant zou zijn.

Overtuig mij maar eens

Alleen hoor ik soms in zo’n vraag vooral: overtuig mij maar eens. Alsof ik eerst moet bewijzen dat het bedrijf zijn aandacht waard is. Dan denk ik niet meer na over wat deze stap hem kan bieden, maar over hoe hij straks bij mijn klant aan tafel zit. De vraag is terecht, maar door de toon krijg ik twijfels die er voordien niet waren.

Bij een terechte vraag kan ik door de toon twijfels krijgen die er eerst niet waren.

Ook dat is informatie. Zeker bij iemand die straks een team moet leiden of moeilijke gesprekken met klanten zal voeren. Maar voor ik daar ‘arrogant’ van maak, wil ik weten of ik dat gedrag ook elders terugzie. En of ik niet gewoon moeite heb met een kandidaat die mij eens stevig bevraagt.

Een kandidaat kritisch ondervragen is op zich geen prestatie. Maar een sollicitatiegesprek is geen verhoor.

Niet laten afschepen

Onze eigen directheid vinden we doorgaans goed te verklaren. We willen doorvragen, laten ons niet afschepen en durven lastige onderwerpen aan te snijden. Bij de kandidaat noemen we diezelfde directheid al sneller lastig. Zo krijgt degene die ons het aangenaamste gesprek bezorgt misschien ook het meeste krediet.

Een kandidaat stevig ondervragen is op zich geen prestatie.

Dat lijkt me voor recruiters een relevanter probleem dan de vraag of we wel kritisch genoeg durven te zijn. Een kandidaat stevig ondervragen is op zich geen prestatie. Je moet er ook iets door te weten komen. Als iemand vooral bezig is zich tegen jouw aannames te verdedigen, ben je na een uur misschien heel overtuigd van je oordeel, maar weet je nog steeds niet waarom die 3 banen zo kort duurden.

Bij De Verraders hoort dat bij het spel. Maar een sollicitatiegesprek is geen spel. Ik hoef daar niemand te ontmaskeren. Ik wil weten of iemand geschikt is voor een functie. Dus voor ik ‘Reageert defensief’ in mijn rapport noteer, kijk ik liever ook even naar mijn eigen vraag en de toon waarop ik die stelde. Anders zegt die beoordeling misschien meer over hoe ik het gesprek voerde dan over de kandidaat.

Over de auteur

Isabel Verhelst is een resultaatgerichte, no-nonsense coach met een passie om mensen te verbinden. Ze is eigenaar en oprichter van Talent to Match, een boutique bureau met de focus op top C-level talent dat perfect past bij het DNA van de organisatie. Haar overtuiging: wie je binnenhaalt, bepaalt waar je bedrijf over 3 jaar staat. Op deze site schrijft ze elke 2 weken op dinsdag een blog.

Lees ook

Beeld boven

Gerelateerde berichten

Alle artikelen
De volgende stap in A.I. in staffing (en waarom je eigen database daarbij cruciaal is)

Alle arbeidsbemiddelaars hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in A.I. Maar de tools die jij hebt, heeft je concurrent ook, bleek gisteren tijdens het eerste zogeheten CTO Lab. Waar zit het onderscheidend vermogen van morgen dan nog?

Peter Boerman Peter Boerman Lees artikel
Ondanks zorgen over A.I. zit vraag naar developers weer in de lift

Ondanks de zorgen dat A.I. het grootste deel van het codeerwerk zou gaan overnemen, zit het aantal vacatures voor developers gewoon weer in de lift. A.I. heeft wel op een andere manier grote invloed: alle vacatures voor developers vrágen nu wel om kennis ervan.

Peter Boerman Peter Boerman Lees artikel
Welke invloed heeft politieke voorkeur op je selectie? Meer dan je misschien denkt…

Duurzaamheid in je cv na de winst van Biden, en er weer uit na die van Trump. Amerikaanse werknemers passen hun profiel massaal aan de politieke wind aan. En werkgevers belonen dat, zelfs ten koste van kwaliteit. Wat zegt onderzoek over politieke voorkeur bij werving?

Peter Boerman Peter Boerman Lees artikel

Altijd op de hoogte van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang de laatste updates, nieuws en uitnodigingen voor onze evenementen.