Relaties > recruitment: de 6 termen die René Herremans’ nieuwe HR-revolutie bepalen

Recruitment? Het is heus belangrijk, zegt René Herremans in zijn nieuwste boek, Nooit meer zonder personeel. Maar nóg meer recruiters aannemen, om zo te hopen je arbeidsmarktprobleem op te lossen? Dat gaat hem niet worden. Net zomin als: meer salaris bieden. Het zijn misschien voor de hand liggende oplossingen, maar geen structureel antwoord op de krapte, zegt hij. Waar de oplossing volgens hem dan wél ligt? In: denken in relaties. Welke 6 kernbegrippen horen daar wat hem betreft bij? En wat bedoelt hij daarmee?

[private limit=”” roles=”werf_subscriber_unpaid”]

#1. De ploforganisatie

Veel organisaties worden tegenwoordig ‘gemanaged en geoptimaliseerd op basis van data en KPI’s, terwijl de praktijk van alledag en de individuele werknemers uit het zicht raken’ aldus de a

#2. Passietax

En dan is er ook nog zoiets als de ‘passietax’, constateert Herremans. ‘Veel werkgevers hebben de afgelopen jaren een soort ‘passietax’ geheven op enthousiasme en de betrokkenheid van hun werknemers. Zij hebben de meest betrokken werknemers extra belast, op basis van hun enthousiasme en drijfveren. Nu zeggen steeds meer werknemers: het is genoeg. Ik heb een leuke baan, maar ik laat me niet meer exploiteren alleen maar omdat ik hoog betrokken ben.’

‘Nu zeggen steeds meer werknemers: het is genoeg. Ik laat me niet meer exploiteren.’

Volgens de auteur staat er een generatie werknemers voor de deur die de balans tussen werk en privé liever meer naar privé laat doorslaan dan naar werk, en die daar, in tegenstelling tot voorgaande generaties, vooralsnog ook naar lijkt te handelen. Zo vindt de jongere generatie overwerken veel minder vanzelfsprekend dan de generaties voor hen. Bovendien geven 25- tot 35-jarigen vaker aan dat zij onbereikbaar zijn na werktijd, dat ze andere dingen belangrijker vinden dan hun baan en dat ze hun werk minder belangrijk vinden dan hun vrije tijd.’

#3. The strength of weak ties

Maar goed, hoe daaruit te komen? Daarvoor kijkt Herremans in zijn boek naar het belang van ‘poppetjes en verbindingen’. Hij verwijst naar het al in 1973 gepubliceerde artikel The Strength of Weak Ties, waarin socioloog Mark Granovetter juist het nut van oppervlakkige kennissen duidelijk maakt. Dat nut is nog steeds hoog, ook in tijden van sociale media, blijkt uit vorig jaar gepubliceerd vervolgonderzoek. ‘Mensen vinden ruim 4 keer zo vaak een baan via oppervlakkige kennissen, oftewel zwakke verbindingen, dan via sterke verbindingen met goede collega’s, vrienden of familie. En dat gaat nog steeds op.’

‘Het kan waardevol zijn een netwerk te onderhouden van flexwerkers die ooit voor jou gewerkt hebben.’

Daarom is het bijvoorbeeld zinvol ‘zwakke connecties’ via bijvoorbeeld alumninetwerken goed te onderhouden, aldus Herremans. ‘Zij vormen voor werkgevers niet alleen een van de beste manieren om contacten terug te vinden, maar ook om verbindingen met andere netwerken te leggen en zo het bereik verder te vergroten.’ Ook het onderhouden van een netwerk van flexwerkers die ooit voor jou gewerkt hebben, kan een doorsteekje geven naar andere netwerken, schetst hij.

#4. The trust gap

Dan komen we bij ‘The Trust Gap’, een hoofdstuk dat Herremans begint met een citaat van marketinggoeroe Seth Godin: ‘In de verbindingseconomie zijn
vertrouwen en relaties de nieuwe munteenheid. Het is niet iets softs wat je in je vrije tijd doet, ze zijn de hart en ziel van je business.’ Herremans pleit al net zo voor een verandering van perspectief. Door als werkgever niet steeds meer te willen controleren, maar medewerkers juist de ruimte te geven. En door niet steeds hoge verwachtingen te wekken, maar juist oprecht vertrouwen op te bouwen.

‘De krappe arbeidsmarkt kan een katalysator zijn voor een meer relatiegerichte manier van werkgeverschap.’

‘De krappe arbeidsmarkt en het toenemende afhaakgedrag van werknemers noodzaakt werkgevers om beter aan te sluiten bij de veranderende verwachtingen en wensen van hun medewerkers’, zegt hij bijvoorbeeld. ‘Maar dit is niet de enige reden waarom bedrijven meer vanuit een relatieperspectief naar hun medewerkers moeten willen kijken. Een blijere medewerker die lekker in zijn vel zit, is immers ook van grotere waarde voor de organisatie dan een teleurgestelde, afgehaakte medewerker. Zo bezien kan de huidige krappe arbeidsmarkt juist een katalysator zijn voor een meer relatiegerichte manier van werkgeverschap.’

#5. De 7 r’en van relatiemarketing

Zo komt René Herremans uiteindelijk op een model met 7 R’en, van relevantie via relatie en retentie, tot recommanderen, referral, reputatie en recruitment. Daarbij zijn alle 7 R’en belangrijk voor het vakgebied van werving en selectie, zegt hij. ‘Werven gebeurt bijvoorbeeld altijd in combinatie met relevantie. Want zonder (een vermoeden van) relevantie leidt een goede reputatie nog niet tot werving van een medewerker. Vandaar ook de tweerichtingenpijl bovenaan, tussen relevantie en recruitment.’

relaties herremans

‘Zonder relatie geen prestatie’ is de titel van het hoofdstuk waarin hij dit model uitlegt. Het laat zien: ‘Als je in toegevoegde waarde voor medewerkers denkt, is het werken aan een betere Employee Experience voor de werknemer, zoals dit onderdeel van het model laat zien, dus ook gewoon een kwestie van wel begrepen eigenbelang van werkgevers.’ Via dit model wordt inzichtelijk hoe het investeren in de werkrelatie bijdraagt aan een betere personeelsbezetting en een betere performance van werknemers. Een inzicht dat helaas in de praktijk echter nog zelden wordt toegepast, verzucht hij.

‘De mens als individu speelt in strategisch personeelsbeleid nauwelijks nog een rol.’

En dat is best gek, aldus Herremans, want in de wereld van marketing gaat het al een hele tijd over ‘klantrelaties’. Terwijl in de wereld van HR ‘het personeel al snel wordt teruggebracht tot fte’s (fulltime equivalent); tot resources dus. De mens als individu speelt in strategisch personeelsbeleid nauwelijks nog een rol.’ Maar als je de werkrelatie in plaats daarvan bekijkt vanuit ‘een gedeeld belang en beide partijen voordeel hebben bij succes, kijk je als werkgever niet meer alleen naar de kosten ervan, maar ook naar de ontwikkeling van de toegevoegde waarde van je werknemers en de werkrelaties die daarvoor nodig zijn.’

#6. Relatierendement, of: return on relations

Het wordt, met andere woorden, tijd om te gaan denken in termen van: relaties, stelt Herremans. Daarvan valt volgens hem ook best het rendement te berekenen. Al is daar wel een andere blik voor nodig. ‘Hoe in de werkrelatie waarde gecreëerd wordt, is namelijk fundamenteel anders dan in de consumentenwereld. Daar ontstaat waarde voor de organisatie meestal op het moment van de transactie, door een betaling. In een werkrelatie ontstaat de waarde echter pas in de loop der tijd en groeit in principe met het verloop van de relatie. Bovendien wordt die waarde voor de werkgever vaker niet dan wel uitgedrukt in geld.’

relaties herremans

Als je bovenstaande figuur goed bekijkt, snap je ook hoe je als werkgever de ‘relatiewaarde’ van je medewerkers kunt vergroten. Door bijvoorbeeld de inwerkperiode te verkorten met een goede onboarding. Of door mensen meer ruimte te geven om hun talent te benutten. Of door hen te helpen bij het bouwen van een netwerk, zowel binnen als buiten de organisatie. ‘Door op deze wijze te investeren in een wederzijds profijtelijke werkrelatie, raken mensen actief betrokken en blijven zij langer in hun rol’, aldus de auteur.

‘Een krappe arbeidsmarkt betekent niet dat je als individuele organisatie een personeelstekort moet hebben.’

En dat is hard nodig, zegt hij. ‘Een almaar groeiend aantal bedrijven ondervindt problemen in de operatie of maakt zich daar door personeelstekorten tenminste grote zorgen over. Er wordt getrokken aan mensen in vele sectoren. Maar een krappe arbeidsmarkt betekent niet per definitie dat je als individuele organisatie een personeelstekort moet hebben. Zij betekent vooral dat je meer je best moet doen als werkgever.’ En dus zou het volgens hem goed zijn de relatie met werknemers weer bovenaan de agenda te zetten. ‘Er valt, na jarenlange verwaarlozing van de werkrelatie, heel wat te winnen.’

[/private]

Lees ook

Hoe GO! Kinderopvang in slechts 30 dagen een boel vacatures wist in te vullen

De schaarste in de kinderopvang is groot, en zelfs één van de hoogste ooit gemeten, met 54 vacatures per 1.000 banen in het eerste kwartaal van 2023, volgens het CBS. Door de lage instroom, hoge uitstroom en toenemende vraag, is er vooral een groeiend tekort aan pedagogisch medewerkers. Waar begin 2018 in de kinderopvang nog 1.600 vacatures openstonden, was dit eind 2022 al ruim 4 keer zoveel, namelijk 6.600.

De schaarste in de kinderopvang is momenteel één van de hoogste ooit gemeten.

Remko Booghmans

Hoe in die tijden van personeelstekorten toch aan goede mensen te komen? GO! Kinderopvang, een organisatie met meer dan 50 jaar ervaring in de sector, klopte daarvoor onder meer aan bij het Haarlemse Recruitment Marketeers. En die beet zich meteen in de uitdaging vast, met een pilot van 2 vacatures (die al langere tijd openstonden) die binnen de doelgroep onder de aandacht werden gebracht. ‘We houden ervan om ons te bewijzen en voor een klant is het ook fijn om te zien wat voor vlees ze in de kuip hebben’, aldus employer branding-strategist Remko Booghmans.

Future-proof

Het huidige (demissionaire) kabinet heeft plannen om kinderopvang gratis te maken. Dat zal naar verwachting leiden tot een groei van zo’n 21% in de vraag naar kinderopvang. Dat betekent ook voor GO! een flinke behoefte aan meer pedagogisch medewerkers. Ook wil GO! graag zijn naamsbekendheid binnen de doelgroep vergroten. ‘Future-proof worden’, noemt de organisatie dat.

Gratis kinderopvang leidt naar verwachting tot een groei van zo’n 21% in de vraag.

Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, startte Recruitment Marketeers eerst met een doelgroepanalyse (via Intelligence Group). Aangevuld met eigen data ontstond zo een compleet beeld van de grootte van de doelgroep, activiteit op de arbeidsmarkt en wervingshaalbaarheid. Hiermee kon een slimme mediastrategie worden gemaakt die werd vertaald in een kortlopende jobmarketingcampagne van 30 dagen. Tijdens deze campagne was er veel contact over de voortgang en de kwaliteit van de sollicitanten die reageerden.

AIDA-model

Na de pilot hebben er verschillende creatieve en strategische sessies plaatsgevonden om tot een goede media- en contentstrategie te komen voor een employer brand-campagne, met als subdoel het werven van pedagogisch medewerkers. Het was hierin niet alleen belangrijk om een goede boodschap te formuleren waar de doelgroep op zou aanslaan, maar het moest ook samenkomen met de missie en visie van GO!.

‘Het is belangrijk om niet direct een vacature onder de neus van een kandidaat te schuiven.’

‘Hiervoor gebruiken wij in de regel het AIDA-model’ legt Booghmans uit. Oftewel: Awareness – Interest – Desire – Action. ‘Het is belangrijk om niet direct een vacature onder de neus van een kandidaat te schuiven, maar hem of haar eerst kennis te laten maken met een organisatie en engagement te krijgen op de missie en visie van een organisatie.’

High tea

Vanuit de contentsessies heeft Recruitment Marketeers vervolgens een script gemaakt voor foto- en videocontent. Regisseurs Karin Houwer en Manuel Hazeleger en de online-marketingconsultant vertaalden dat daarna naar passende beelden. ‘Met de input en goedkeuring van GO! Kinderopvang zijn draaidagen ingepland en is er gewerkt aan bruikbaar materiaal voor de campagne en voor de werkenbij-pagina op de website van GO!’, vertelt Booghmans.

‘Een positieve ervaring met het merk vergroot de kans dat mensen solliciteren.’

De uiteindelijke campagne had meerdere subdoelen. Eén daarvan was inschrijvingen voor de opleiding tot pedagogisch medewerker te stimuleren, maar er was bijvoorbeeld ook een open dag met een gezellige high tea. Die genereerde veel inschrijvingen, blikt Booghmans terug. ‘GO! organiseert dergelijke activiteiten niet alleen om informatie te delen, maar ook om direct contact te maken en in gesprek te gaan met potentiële medewerkers. Zo’n positieve ervaring met het merk vergroot de kans dat mensen solliciteren of anderen vertellen over hun positieve ervaring, wat weer nieuwe sollicitanten kan aantrekken.’

Scherpe randje

De campagne werd qua targeting en content slim in elkaar gezet en op voorhand getoetst, vertelt Booghmans verder. ‘Naast veelvuldig A/B testen is er ook doorlopend contact met de leveranciers van media, zoals Meta en Pinterest, zodat we net dat extra scherpe randje voor de technische instellingen leveren.’ Maar het meedenken over de campagne gaat het volgens hem ook nog verder. Zo heeft Recruitment Marketeers ook niet alleen meegedacht over vereenvoudiging van het sollicitatieproces voor de beste candidate journey, maar bijvoorbeeld ook veel input geleverd voor de optimalisatie van de high tea-pagina.  

‘Naast veelvuldig A/B testen is er ook doorlopend contact met de media.’

Het resultaat? Booghmans: ‘Dat was er zeker! Bij de eerste campagne kreeg GO! 126 sollicitaties binnen, van wie 53 mensen solliciteerden voor de functie van pedagogisch medewerker. Bij de tweede campagne solliciteerden 88 mensen, van wie 71 mensen voor pedagogisch medewerker. Die tweede campagne genereerde dus minder sollicitaties, maar was nog niet minder succesvol dan de eerste. De tweede campagne had namelijk een kleinere doelgroep, en was alleen gericht op pedagogisch medewerkers voor het kinderdagverblijf, peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang, zodat de omvang van de bereikte mensen kleiner was.’

Op het Haarlemse kantoor van Recruitment Marketeers

Short Apply Method

Van het duidelijk afbakenen van de strategie en het adviseren over pakkende content tot aan optimalisaties als de SAM-methode voor het sollicitatieproces (de Short Apply Method): bij GO! Kinderopvang verzorgde Recruitment Marketeers het hele pakket. Dat laat zich volgens Booghmans meteen zien in de resultaten. ‘Als we terugkijken op de samenwerking tot nu toe zijn alle campagnes succesvol geworden, vooral doordat steeds opnieuw is nagedacht over de hele candidate journey en over de optimalisatie van de campagnes op allerlei gebieden.’

‘Als we terugkijken op de samenwerking tot nu toe zijn alle campagnes succesvol geworden.’

Bovendien is er gedurende de hele looptijd van de campagnes gefocust op het vasthouden van de aandacht van de doelgroep, hen steeds opnieuw bereiken, met hen in contact blijven en hen overtuigen, vult hij aan. ‘We zagen dat mensen hierdoor gelijk vanuit de campagne doorgingen om te solliciteren, maar ook dat mensen hiervoor op een later moment terugkwamen naar de website.’  

Op de foto boven: Serena Nijk, Desiree Hannessen en Maaike Nieuwland (GO! Kinderopvang)

Meer Beauty Cases?

In de rubriek Beauty Case belichten we met regelmaat inspirerende recruitmentcases. Ook een mooie case? Laat het de redactie weten!

Lees ook

Op flexmarkt is ‘krapte voorbij’, terwijl aantal vacatures juist weer (wat) toeneemt

Arbeidsmarktvorsers hebben het maar moeilijk op dit moment, zoveel verschillende geluiden komen op hen af. De grote krapte van vorig jaar is voorbij, zoveel is wel duidelijk. Maar tegelijkertijd wordt het nog niet makkelijker om vacatures te vervullen. En laat de flexmarkt weer een ander beeld zien dan de wereld van vacatures voor vast. Oftewel: waar gaat het heen? Laten we daarom – om een beetje licht in de zaak te werpen – een paar van de meest recente cijfers op een rij zetten.

Zo blijkt op de flexmarkt het aantal reacties van professionals op opdrachten alweer ruim een jaar te stijgen en het aantal opdrachten zonder bieding te dalen. Ook uurtarieven stijgen, al blijven die met een gemiddelde toename van 3,7% wel achter bij de inflatie. Maar opvallend, zo blijkt uit de nieuwste Talent Monitor van arbeidsmarktdataspecialist Intelligence Group en HR-tech dienstverlener HeadFirst Group, juist in dat aantal aanbiedingen per opdracht zit recent weer een knik naar beneden, wat toch weer op toenemende schaarste duidt.

Ook bij vacatures

Zo’n knik is ook te zien bij het aantal vacatures dat Indeed continu telt. Waar ook bij hen het aantal vacatures dit jaar aanvankelijk leek te dalen, zit het sinds kort toch weer in de lift, en worden de niveaus van vorig jaar nog niet gehaald, maar wel het aantal van 2 jaar geleden (ruim) overtroffen. Momenteel bevindt het vacatureniveau zich op 35,4 procentpunt boven het niveau ten tijde van de uitbraak van de coronapandemie, aldus Stan Snijders (Managing Director van Indeed Benelux).

krapte voorbij of niet

 

En dat is niet alleen een Nederlands fenomeen. In Duitsland ligt het vacatureniveau, ondanks een economie die zich in zwaarder weer bevindt, op hetzelfde niveau als Nederland, meldt Indeed. En ook bijvoorbeeld uit de Verenigde Staten kwamen min of meer verrassende berichten over een stijging in het aantal vacatures binnen: de Job Openings and Labor Turnover Survey (JOLTS) van het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics meldde voor augustus 2023 zo’n 9,6 miljoen vacatures, waar er slechts 8,8 miljoen verwacht werden.

Korreltje zout

Maar ook hier: de cijfers laten zich misschien moeilijk duiden, en zouden ook met een korreltje zout mogen worden genomen. Analysebedrijf GlobalData maakt bijvoorbeeld de kanttekening dat de cijfers vertekenen. Uit hun dataset van actieve vacatures blijkt juist de sterkste daling sinds 2019. ‘Meer realtime data wijzen op een meer gematigde arbeidsmarkt’, concludeert Adarsh Jain van GlobalData dan ook.

Mixed signals op de arbeidsmarkt van vandaag de dag. Waar de ene meldt dat de krapte (op de flexmarkt) voorbij is, meldt een ander juist weer een groei in vacatures, na maanden van daling. Waar gaat het heen?

Bij Indeed blijkt de groei in vacatures overigens ook niet overal te zien: in België en het Verenigd Koninkrijk staan bijvoorbeeld veel minder vacatures open vergeleken met de situatie voor februari 2020. En in Nederland blijkt met name in de ICT-vacatures de groei er wel uit. Waar dit aantal rond de jaarwisseling nog 30 procentpunt boven het pre-pandemische meetpunt lag, is dat nu bijna gelijk aan dat niveau, aldus Indeed.

Seniors gewild

Over de ICT-markt gesproken; uit de Talent Monitor van Intelligence Group en HeadFirst blijkt nog wel een pikant detail. De cijfers melden namelijk dat vooral de tarieven van junior professionals percentueel sterk stijgen. En dat is opvallend, aldus HeadFirst-CEO Marion van Happen. ‘Want de tendens is juist dat er relatief meer vraag is naar professionals met ervaring. Onder meer door A.I.-innovaties en de afvlakking van de economie – om nog maar te zwijgen van de uitdagingenmet werknemers uit generatie Z – geven veel opdrachtgevers nu immers de voorkeur aan mediors en seniors.’

Meer weten?

Meer weten over de situatie en de trends op de arbeidsmarkt? Kunnen we volgend jaar verdere afkoeling, of juist meer krapte verwachten? En hoe speel je daarop in? Het wordt allemaal besproken op 29 november, tijdens het altijd goedbezochte seminar Arbeidsmarkttrends. Met onder meer Mathijs Bouman en Eveliese Luiting als sprekers. Dus schrijf je snel in:

Trends

LinkedIn veruit meest genoemde bron van sourcing, sterkst bij vrouwen en hoogopgeleiden

Een grote verrassing zal het waarschijnlijk niet zijn. Maar als we kandidaten vragen op welke manieren zij benaderd worden voor een nieuwe baan, dan blijkt LinkedIn met afstand op nummer 1 te staan, iets meer bij vrouwen dan bij mannen, en meer bij hoog- dan bij laagopgeleiden. Op gepaste afstand volgen bronnen als ‘recruiter van een bedrijf’, ‘oud-werkgever of oud-collega’, of ‘bekenden/vrienden’, al mogen we vermelden dat die gezamenlijk wel weer hoger scoren dan LinkedIn in z’n eentje.

Van alle vrouwen die de afgelopen tijd benaderd te zijn voor een andere baan, zegt 62% dat dit via LinkedIn gebeurde.

Van iedereen die aangeeft de afgelopen tijd benaderd te zijn voor een andere baan, geeft 59% aan dat dit via LinkedIn gebeurde (56% bij de mannen, en 62% bij de vrouwen). De ‘recruiter van een bedrijf’ is goed voor 30% (34% man, 26% vrouw), en de oud-werkgevers of oud-collega’s enerzijds en vrienden en bekenden anderzijds allebei voor zo;n 15%, met nagenoeg geen verschil tussen man en vrouw. Daarachter volgen nog ‘mijn cv uit een database of jobboard’ (14%) of via een uitzendbureau (12%) als sourcingsbron.

Recruiters benaderen veel ouderen

Opvallend aan de nieuwe cijfers van Intelligence Group is dat vrijwel alle leeftijden LinkedIn noemen als belangrijk(st)e benaderwijze. Benadering door een recruiter valt echter vooral ouderen ten deel: 40% van de 50-plussers zegt dit te hebben meegemaakt, terwijl dit slechts geldt voor 24% van de 30-minners. Minder verrassend is wellicht dat ouderen ook vaker benadering door een oud-werkgever of oud-collega noemen (daar hebben ze er nu eenmaal doorgaans meer van dan jongeren), en dat jongeren juist vaker zeggen via vrienden of bekenden benaderd te zijn.

‘Toeval blijkt nog veel voor te komen als genoemde bron van een nieuwe baan.’

Naar opleidingsniveau bekeken is LinkedIn de meest gebruikte benaderwijze bij academici (71%) en hbo’ers (69%), terwijl van de ondervraagde vmbo’ers slechts 30% zegt via het platform benaderd te worden. Ook recruiters benaderen vmbo’ers minder, zo blijkt, terwijl zij wel significant vaker benadering noemen via uitzendbureaus, cv-databases, het UWV of de gemeente en ’toeval’. Waar slechts 3% van de academici dit laatste noemt als bron van een nieuwe baan, is dit bij vmbo’ers liefst 11%.

Uitgesplitst naar beroepsgroep

Uitgesplitst naar beroepsgroepen zie je veel van de hierboven genoemde patronen terug. Zo is LinkedIn een veel genoemde bron bij ICT’ers (81%), engineers (77%), hrm’ers (74%) en accountants (72%), maar veel minder bij kappers, schoonheidsspecialisten en andere persoonlijke dienstverleners (35%), in de productie (38%) of de transportsector (43%). Al is opvallend genoeg de beveiliging/polite/brandweer de enige beroepsgroep waar LinkedIn niet bovenaan staat als bron van sourcing. Wat nog maar eens het belang van het platform in de huidige arbeidsmarkt onderstreept. Waar zouden we zijn zonder?

Lees ook

Waarom Arkin tegen verpleegkundigen zegt dat ‘de ggz mooier is dan je denkt’

De naam Arkin, die kennen wij vooral van dat ze ooit een Werf& Award wonnen voor hun ‘mensologen‘-campagne, waarin BN’ers als Wim Kieft, Glenn Helder, Özcan Aykol, en Erik-Jan Harmens uit de doeken deden wat ze in hun leven aan de geestelijke gezondheidszorg hebben gehad. Nu zijn we inmiddels alweer een paar campagnes verder, maar is er qua bekendheid voor de organisatie nog steeds werk aan de winkel. En dus is er nu een nieuwe campagne, helemaal gericht op het aantrekken van verpleegkundigen.

Onder de kop ‘De ggz is mooier dan je denkt’ wil de Amsterdamse organisatie (bekend van labels als de Jellinek, PuntP, Novarum, Sinai Centrum, Inforsa, Mentrum, NPI, en Roads) de aandacht vestigen op wat de ggz-sector voor verpleegkundigen ‘uniek en aantrekkelijk’ maakt, aldus Anne Troelstra, die namens JIBSER bij de totstandkoming van de campagne betrokken is. ‘We laten zien dat het werken in de ggz is mooier is dan ze denken. Van het werken met diverse cliëntengroepen tot de mogelijkheid om echt een verschil te maken in iemands leven; de ggz biedt een scala aan uitdagingen en beloningen.’

Twee focuspunten

De campagne heeft twee focuspunten, aldus Troelstra. Het eerste deel belicht de inspirerende ervaringen van Arkin-medewerkers. Zoals Jesse Verboog (foto), verpleegkundige bij Mentrum, die in haar verhaal bijvoorbeeld vertelt dat ze de opleiding tot vormgever volgde en stage liep bij een groot reclamebureau, maar via een buurman toch in de psychiatrische zorg terecht kwam. ‘Ik was meteen verliefd op de psychiatrie. Al die mensen die daar helemaal hun eigen authentieke zelf mogen zijn. Dat vond ik zo mooi.’

‘Ik was meteen verliefd op de psychiatrie. Al die mensen die daar helemaal hun eigen authentieke zelf mogen zijn.’

Het tweede deel van de campagne is meer gericht op conversie en belicht 4 specialismen binnen Arkin: Verslavingszorg, Complexe psychiatrie, Forensische psychiatrie en Ouderen met psychiatrie. Dit deel van de campagne richt zich overigens niet alleen op het genereren van sollicitaties. Geïnteresseerden kunnen zich ook aanmelden voor webinars, job alerts en meeloopdagen.

In de schijnwerpers

Met deze campagne wil Arkin niet alleen de ggz-sector, maar ook zichzelf positief in de schijnwerpers zetten, aldus Evelien van der Laan, senior corporate recruiter bij Arkin (foto onder). ‘De ggz heeft een lastig imago, wat vaak niet klopt. Men weet niet precies wat het werk inhoudt’, vertelde ze recent bij Recruiters Connected.

‘De ggz heeft een lastig imago, wat vaak niet klopt.’

Een van de oplossingen daarvoor is de ‘meeloop-knop’ die als extra formulier bij de sollicitatieknop is gevoegd. ‘Wil een kandidaat meer weten over de functie? Laat diegene dan een dagje meelopen. Hij of zij hoeft dan alleen de naam, het telefoonnummer en e-mailadres achter te laten en als recruiter kun je dan meteen het gesprek aangaan. Geheel vrijblijvend natuurlijk. Wij hebben echt al heel veel vacatures kunnen vervullen op deze manier’, vertelt ze.

Lees ook

Ook in ‘Campagne van de week’?

Wil je jouw wervingscampagne hier ook onder de aandacht brengen? Mail dan kort wat achtergronden, doelstellingen en beeldmateriaal, en wie weet vind je hier dan straks ook jouw inspanningen terug.

Jeremy Burtman: Recruitment Specialist

Oude situatie

Oude functie: Accountmanager
Oude werkgever: DPG Media

Nieuwe situatie

Nieuwe functie: Recruitment Specialist
Nieuwe werkgever: Timetohire

Ingangsdatum: 2 oktober 2023

Bij verschillende klanten als interim recruiter aan de slag op projectmatige basis, of als RPO.

De rubriek ‘Baanwisselaars’ wordt mogelijk gemaakt door de Leergang Recruitment Basic en Leergang Recruitment Advanced van de Academie voor Arbeidsmarktcommunicatie

Waarom start-ups ineens minder in trek zijn bij talent

Voor álle bedrijven zijn recessies moeilijke tijden, maar voor start-ups helemaal. Dat komt vooral doordat zulke beginnende bedrijven dan moeite hebben om financiering te krijgen, zo luidt een conventionele wijsheid. Maar in werkelijkheid is het toch ietsjes anders, en is het juist een gebrek aan aantrekkingskracht voor talent dat zulke starters parten speelt, zo meldt nieuw onderzoek waarover Harvard Business Review bericht.

[private limit=”” roles=”werf_subscriber_unpaid”]

‘Onze bevindingen onthullen een “vlucht naar veiligheid” onder werkzoekenden.’

‘Onze bevindingen onthullen een “vlucht naar veiligheid” onder werkzoekenden’, aldus Shai Bernstein, Richard Townsend enTing Xu. ‘Tijdens de recessie richtten ze hun zoekopdrachten en sollicitaties steeds meer op grotere, meer gevestigde organisaties. Met name kandidaten van hogere kwaliteit, gemeten op basis van ervaring of opleiding, waren geneigd om niet bij start-ups te solliciteren.’ En dat terwijl in de laatste recessie, tijdens corona, durfkapitalisten gewoon in de rij bleven staan om start-ups te financieren.

Concurreren om hetzelfde talent

‘Start-ups en gevestigde bedrijven concurreren steeds meer om hetzelfde talent’, aldus de onderzoekers. ‘Inzicht in de voorkeuren van werknemers en hoe deze veranderen naargelang de economische omstandigheden is daarom van cruciaal belang om de dynamiek tussen gevestigde bedrijven en nieuwe toetreders te begrijpen.’ Maar hoe krijg je daar precies inzicht in? Als start-ups tijdens een crisis minder mensen aannemen, komt dat dan doordat werknemers niet graag bij hen komen werken? Of is het dat start-ups in zo’n periode gewoon niet graag werknemers aan hun loonlijst toevoegen?

‘Minder gevestigde start-ups ontvingen minder sollicitaties, vooral van kandidaten van hoge kwaliteit.’

De onderzoekers gingen een samenwerking aan met AngelList Talent, bekend wervingsplatform voor start-ups (nu Welffound geheten), om daarachter te komen. ‘Door deze samenwerking konden we kijken naar veranderingen in het zoek- en sollicitatiegedrag tijdens de Covid-recessie.’ En wat bleek? ‘Deze verschuiving had een tastbare impact op bedrijven. Minder gevestigde start-ups ontvingen minder sollicitaties, vooral van kandidaten van hoge kwaliteit, wat leidde tot een afname van de talentenpool die voor hen beschikbaar was.’

Ook binnen vacatures

Deze daling deed zich na verloop van tijd zelfs voor binnen dezelfde vacature. ‘Dat betekent dat het niet alleen zo is dat start-ups minder arbeidskrachten vragen tijdens recessies – zelfs voor bestaande vacatures werd het moeilijker om aan te werven. Terwijl start-ups moeite hadden om hun vacatures te vervullen, profiteerden meer gevestigde bedrijven van deze verschuiving in de interesse van werkzoekenden en hadden ze meer succes bij het aantrekken van talent.’

‘Tijdens een recessie worden werknemers over de hele linie meer risicomijdend.’

Waarom vluchten werknemers naar veiligheid? De onderzoekers geven twee mogelijke verklaringen. ‘Ten eerste kunnen werknemers tijdens recessies over de hele linie meer risicomijdend worden. Ten tweede zouden werknemers hun kijk op de risico’s van verschillende werkgevers kunnen veranderen. Onze bevindingen wijzen meer in de richting van het eerste, omdat zowel groeiende, succesvolle start-ups als minder succesvolle een afname in sollicitanten zagen. Dat komt meer overeen met een algemene daling in risicotolerantie dan met een herbeoordeling van hoe riskant specifieke werkgevers zijn.’

Andere interventies nodig
Volgens de onderzoekers leidden de resultaten ertoe dat in tijden van crisis ander beleid nodig is. ‘In het verleden waren beleidsinterventies vooral gericht op het verlichten van de financiële druk op start-ups, maar werd geen rekening gehouden met het tekort aan talent waarmee ze te kampen hebben. Deze talentschaarste vormt een aanzienlijk risico en kan het vermogen van een start-up om te overleven en te concurreren met grotere, gevestigde bedrijven ondermijnen. Nu we opnieuw door economische onzekerheden navigeren, is een genuanceerder begrip van deze krachten essentieel voor zowel beleidsmakers als ondernemers.’

[/private]

Lees ook

Wim op woensdag: Over ‘Talent Intelligence’ als sleutel tot succesvolle talent acquisition

Als je aan Bard vraagt wat Talent Intelligence is, dan komt hij met het volgende antwoord: ‘Talent Intelligence is het gebruik van data en analytics om inzichten te verkrijgen in de talentmarkt en de werknemers binnen een organisatie. Deze inzichten kunnen worden gebruikt om een breed scala aan activiteiten te ondersteunen, zoals werving, selectie, talentontwikkeling en talentbehoud.’

TI is the new kid on the block and it is here to stay.

Juist. Je zou ook kunnen zeggen: TI is the new kid on the block and it is here to stay. In de huidige arbeidsmarkt is het vinden van de juiste talenten een uitdaging. De war for talent is in volle gang en de concurrentie is groot. Hoe zorg je ervoor dat je als organisatie de beste kandidaten aantrekt en behoudt? TI, oftewel: het verzamelen, analyseren en interpreteren van data om inzicht te krijgen in de talenten van een organisatie kan hierbij een belangrijke rol spelen. Deze data kunnen afkomstig zijn uit verschillende bronnen, zoals personeelsdossiers, sollicitaties, social media en marktonderzoek.

Rina Joosten-Rabou (Pera) op het podium.

Van OSINT tot GEOINT

Men spreekt dan over OSINT, Open Source Intelligence, maar er bestaat ook een HUMINT, TECHINT, SOCINT en een GEOINT. Allerlei vormen van Intelligence die je kunt gebruiken. Talent intelligence kan namelijk een belangrijke toegevoegde waarde hebben voor talent acquisition, leerde ik. Zo kan het helpen bij:

  • Het beter begrijpen van de behoeften van de organisatie
  • Het identificeren van de juiste talenten
  • Het optimaliseren van de werving- en selectieprocessen
  • Het verbeteren van de retentie van talenten

Ad 1: Betere match

Door Talent Intelligence te gebruiken, kan een organisatie beter begrijpen wat de behoeften zijn van de organisatie en van de functie die wordt ingevuld. Hierdoor kan de organisatie een betere match maken tussen de kandidaat en de functie.

Ad 2: Sneller vinden

Talent Intelligence kan ook helpen om de juiste talenten sneller te vinden. Door data te analyseren, kan een organisatie zien welke talenten er beschikbaar zijn op de arbeidsmarkt. Dit kan de organisatie helpen om de wervingstijd te verkorten.

Ad 3: Betere beslissingen

Door Talent Intelligence te gebruiken, kan een organisatie beter onderbouwde beslissingen nemen over de werving en selectie van talenten. Hierdoor kan de organisatie de kans op succes vergroten.

Eind september vond in Hoofddorp het allereerste Talent Intelligence Congres ooit in de wereld plaats. Wim van den Nobelen was erbij.

Mede-organisatoren Toby Culshaw en Alison Ettridge tijdens een van hun sessies.

Conclusie

Mijn conclusie na twee dagen? Dat Talent Intelligence een krachtig middel is dat kan helpen om succesvol talent acquisition te realiseren. Door data te verzamelen, analyseren en interpreteren, kan een organisatie beter begrijpen wat de behoeften zijn van de organisatie en van de kandidaten. Dit kan leiden tot een betere match, een snellere werving en betere beslissingen.

Talent Intelligence is een krachtig middel dat kan helpen om succesvol talent acquisition te realiseren.

Tips om zelf met het implementeren van Talent Intelligence te beginnen:

  • Start met een duidelijke strategie
  • Betrek alle stakeholders
  • Begin klein en bouw verder
  • Meet de resultaten
Eind september vond in Hoofddorp het allereerste Talent Intelligence Congres ooit in de wereld plaats. Wim van den Nobelen was erbij.

Wim van den Nobelen (rechts), in Hoofddorp.

Takeaway van het TI Congres

Misschien wel de beste manier om snel effect te zien en draagvlak te krijgen om Talent Intelligence te integreren in jouw talent acquisition-strategie is die van data in combinatie met locatie. De praktijk laat zien dat met de juiste data bedrijven beter in staat zijn om een nieuwe locatie te kiezen. Cijfers als aanwezige doelgroep (op functie en skill-niveau), salarissen, concurrentie wel/niet, huisvestingskosten maar ook belastingdruk voor de medewerkers en kansen op de woningmarkt. Informatie waar zowel het management als de recruiter blij van worden.

Talent Intelligence is misschien wel iets meer rocket science dan veel recruiters (en managers) gewend zijn.

Talent Intelligence is misschien wel iets meer rocket science dan veel recruiters (en managers) gewend zijn. Maar als je het goed aanpakt, kan het er wel voor zorgen dat jouw recruitment als een raket gaat!

Over de auteur

wim van den nobelen recruiterdilemma'sWim van den Nobelen is recruiter salarisadministratie bij Strictly People. Hij schrijft voor Werf& de ‘Wim op woensdag’. Elke woensdag vind je hier een blog, onderzoek, artikel of interview van hem.

Lees ook:

Over de ballenbak voor de jonkies van Young Recruiters United

Hij werkt al 4 jaar als ‘Senior Corporate Recruiter’, sinds september bij BDO Nederland, daarvoor onder meer bij AVR, EN HR Solutions en Securitas. Maar ondanks al die ervaring, en die senior-rol is Victor Kerkhof toch een van de 4 initiatiefnemers van het recent opgerichte Young Recruiters United, als speciaal onderdeel van het al ruim 20 jaar bestaande Recruiters United, samen met Milou van Regteren, Talent Acquisition Specialist bij Upfield, Mitchel van Hardeveld, Recruitment Consultant Sales & Marketing at Independent Recruiters en Mirte Romeijn, teamlead employer branding bij Rijkswaterstaat.

Mirte Romeijn, Milou van Regteren, Mitchel van Hardeveld en Victor Kerkhof bij de lancering, samen met presentator Sergio Vyent

Niet dat de jonge garde zich nu meteen wil afzetten tegen ‘de gevestigde orde’. Doel is meer een ‘community van jonge recruitmentspecialisten’ te bouwen, via content, events en netwerkgelegenheden. ‘Beter aansluiten bij onze brede doelgroep’, zo noemt Kerkhof het initiatief. ‘Bij Young Recruiters United kom je als startende recruiter gelijkgestemden tegen met wie je om op een eenvoudige en leuke manier kan connecten. We willen verbinding en steun bieden en een klankbord zijn voor recruiters met 0 tot 3 jaar ervaring. Het is een manier om in je netwerk te investeren en contacten op te doen met gelijkgestemden.’

‘Bij Young Recruiters United kom je als startende recruiter gelijkgestemden tegen.’

‘Jonge recruitmentspecialisten een platform bieden waarmee ze kunnen groeien en bloeien in de beginjaren van hun carrière’, vult Van Regtereren aan.

Ludieke manier

De bedoeling is dat je Young Recruiters United de komende jaren kunt aantreffen op alle (online en offline) events van de ‘moedervereniging’. Bij de lancering gebeurde dat al met een ballenbak, ‘als een knipoog naar hun status als groentjes en jonkies binnen de branche.’ Ook kwam er al een filmpje online, waarin ze zich op geheel eigen wijze voorstellen. Als: niet te stoppen. De toekomst. Verbindend. Creatief. Gezellig. Inspirerend. Problem Solvers. Passievol. En nieuw. Om maar een paar voorbeelden te noemen.

De groep is tot stand gekomen na een oproep van Recruiters United-voorzitter Arjan Elbers, die het ’tijd vindt voor een nieuwe generatie om op te staan en hun stem te laten horen’, en daarvoor een speciale missie in het leven riep. Het gaat bij Young Recruiters United overigens duidelijk niet om leeftijd, benadrukt Mitchel van Hardeveld, een van de initiatiefnemers. ‘Young slaat wat ons betreft meer op ervaring. En we verwelkomen mensen met verschillende functies binnen recruitment, van intercedenten tot recruitment marketeers en sourcers.’

Nieuwe inzichten

Wat die inzichten van de nieuwe generatie zoal inhouden? Een podcast met Emilie de Haes (van Monsterboard) werpt er al enig licht op. Daar zegt Kerkhof bijvoorbeeld: ‘Als recruiter gaat het je niet alleen meer om kandidaten, het is ook een functie aan de binnenkant van de organisatie. Je bent vertegenwoordiger aan beide kanten. Je moet ook intern de partijen meekrijgen.’ Of Van Regteren: ‘De hiring manager die over 3 weken een keer 1 uurtje tijd heeft voor een teamscall, dat is natuurlijk niet meer van deze tijd.’

Lees ook

Tech-expert Martyn Redstone: ‘Generative AI is niet de oplossing voor alles’

Prompt engineers? Er wordt in tijden van generative A.I. heel druk over gedaan. Maar dat is vooral hype, zegt Martyn Redstone. Want als er één vaardigheid is die we onder de knie moeten krijgen nu A.I. zijn intrede in ons leven heeft gedaan, dan is dat volgens hem níet het schrijven van prompts, maar juist: het op een natuurlijke manier praten met computers.

‘We moeten leren loskomen van het idee dat we met een machine praten.’

‘Het gaat niet om prompting, maar om conversing‘, aldus de onafhankelijk deskundige, die via zijn bureau pplbots bedrijven adviseert over A.I.-strategieën, en hierover spreekt op 2 november, tijdens de achtste editie van het Recruitment Tech Event. ‘We moeten leren loskomen van het idee dat we met een machine praten. Dat we alles heel duidelijk moeten zeggen, bijna moeten schreeuwen zelfs, met makkelijke woorden, om hem iets te laten begrijpen. We moeten juist leren met natuurlijk taalgebruik een conversatie met computers te hebben.’

Van conversational tot generative A.I.

Redstone is al jaren bezig met de opkomst van conversational A.I. in recruitment, kort gezegd: chatbots en voicebots. De lancering van generative A.I., die dus content kan creëren, zoals ChatGPT laat zien, heeft dat in een stroomversnelling gebracht. Maar we zitten nu wel bovenaan de hype cycle, zegt Redstone. Oftewel: de vallei van teleurstellingen ligt op de loer. ‘We zitten nu met enorme verwachtingen rondom generative A.I. De komende jaren zal dat ongetwijfeld tegenvallen. Mensen zullen beseffen dat het nog niet veel meer is dan een slim algoritme dat goed tekst kan voorspellen.’

Nee, ChatGPT gaat de wereld niet overnemen, en ook geen mensen vervangen, benadrukt Redstone.

Nee, Large Language Models (LLM’s) gaan de wereld niet overnemen, en gaan ook geen mensen vervangen, benadrukt Redstone. ‘Maar na een paar jaar zullen we wel het plateau van productiviteit bereiken, en gaan we de meerwaarde zien. Dan wordt het deel van onze dagelijkse toolkit, waar we niet meer wild van worden, maar wat we wel intensief zullen gebruiken. Iets als een 1-klik-vacaturetekst, of interview intelligence-software zullen dan embedded zijn in onze systemen. Het zal ons helpen meer productief worden. Maar dan alleen zonder de hype.’

‘Gevaarlijke gedachte’

Redstone noemt het ‘een gevaarlijke gedachte’ dat (generative) A.I. de ‘oplossing voor alles’ zou zijn. Hij roept recruiters dan ook om het kaf van het koren te scheiden in een zee van zogenaamde A.I.-experts, en goed op te letten voor ze vallen voor een bepaalde aanbieder. ‘Veel professionals proberen alleen maar de hype te vergroten. Ik wil mensen juist begeleiden en mijn perspectief delen zonder iets op te dringen.’

Zelf werkt hij al 18 jaar in de wereld van recruitmenttechnologie, en al 6 jaar met conversational A.I. ‘We werken eigenlijk al jaren met large language models. Maar tot november vorig jaar besefte niemand dat. Ook op andere gebieden in recruitment is er al jaren volop A.I. Van cv-parsing tot skills matching en candidate sourcing. Dat is alleen niet zo magisch als generative A.I.’ Zijn verwachting voor de komende jaren? ‘Ik denk dat conversations de nieuwe centrale recruitment-skill worden. Dus niet alleen: hoe ga je om met A.I. in je proces? Maar: hoe voer je een goede conversatie met A.I.?’

Gelukkig huwelijk?

Zullen recruitment en A.I. een gelukkig huwelijk tegemoet kunnen zien? Redstone (lachend): ‘Het risico is de hype, en dat het mensen nu bang maakt. Je kunt erdoor overweldigd worden, er is elke dag wel wat nieuws. Maar geloof me: de meeste organisaties zijn heus niet veel verder dan jij. Net als elke vooruitgang, heeft ook A.I. gewoon wat tijd nodig. Over 5 jaar zullen we het allemaal gewoon vinden. En let op: A.I. gaat recruiters trouwens niet vervangen. Maar recruiters die het gebruiken gaan wel de recruiters vervangen die het níet gebruiken.’

Met 20% korting naar Recruitment Tech Event?

Wil je meer horen van Martyn Redstone of van andere keynote-sprekers Maria Genova en Jarno Duursma? Wil je je laten inspireren door cases van onder andere 4 Minutes, DHL, Kwantum/Leen Bakker, Timetohire, YoungOnes en Building Heroes? Bezoek dan het Recruitment Tech Event op donderdag 2 november in Utrecht. Tot en met 13 oktober profiteer je van 20% Werf& korting met de code: RTE23-wer20. Ga voor meer informatie en om je aan te melden naar: https://rte.recr.tech/wrfrte23.

Recruitment Tech Event

Lees ook

Maar liefst 51.000 vacatures voor verduurzaming van industrie

Of het nu gaat om een waterstoffabriek boven de Waddeneilanden, het ‘groene staal’ van Tata Steel, of de Porthos-opslag van CO2 in de Rijnmond, verduurzaming van de industrie staat volop in de belangstelling. En er is werk aan de winkel, véél werk. Maar liefst 51.000 vacatures zijn er voor beroepen in deze projecten te vinden, een ruimte verdubbeling in 7 jaar, aldus een recent UWV-onderzoek, onder de noemer Klimaatbanen Industrie.

Schaarste aan personeel wordt al langer gezien als grote belemmering voor de energietransitie en de verduurzaming van Nederland. Het nieuwe rapport bevestigt dat beeld nog eens. Het gaat – weinig verwonderlijk – vooral om technische functies, met kennis van bijvoorbeeld procestechniek, chemie, werktuigbouw en elektro. Daarnaast worden er ook beroepen gevraagd op het gebied van ICT en kwaliteit en veiligheid. Met bijna 10.000 vacatures staan de ‘Monteurs industriële machines en installaties’ ruim bovenaan de verlanglijst.

‘Geen andere beroepen’

‘Er zijn niet altijd andere beroepen of andere medewerkers nodig, maar wel andere kennis en vaardigheden’, aldus Suzanne IJzerman, arbeidsmarktadviseur UWV. ‘Daarvoor is ook bijscholing nodig doordat personeel met andere machines, installaties of grondstoffen gaat werken.’ Ook ICT speelt volgens haar een belangrijke rol, omdat productieprocessen vaak sterk zijn geautomatiseerd.

Voor al deze beroepen is er nu al een ongekend krappe arbeidsmarkt, weet IJzerman. ‘Ook los van het klimaat is er al veel vraag naar deze vakmensen. Daarnaast zijn er relatief veel 60-plussers in de industrie die binnenkort de pensioengerechtigde leeftijd bereiken en de arbeidsmarkt verlaten. Ook zijn er dalende studentenaantallen in het mbo en hbo voor relevante opleidingen.’

Goed toekomstperspectief

Opleidingen in deze richtingen bieden dus een (zeer) goed toekomstperspectief voor jongeren, aldus het UWV. Maar ook voor werkzoekenden en werkenden die de overstap naar een ‘klimaatbaan’ willen maken zijn er goede baankansen. Denk aan een initiatief als Be An Engineer, bedoeld om meer mensen te laten instromen in een klimaatbaan.

Ongeveer 1 op elke 9 vacatures is nu aan te duiden als ‘een klimaatbaan’.

In heel Nederland staan momenteel zo’n 440.000 vacatures open. Ervan uitgaande dat de UWV-cijfers correct zijn, is dus ongeveer 1 op elke 9 vacatures aan te duiden als ‘een klimaatbaan’.

Lees ook

 

 

Wat we van Socrates kunnen leren over sollicitatiegesprekken

Nee, we vragen je vandaag niet om aan het Romeinse Rijk te denken. Dat doe je (vooral als man) gemiddeld al meerdere keren per dag, naar het schijnt. Vandaag willen we je echter meenemen op een reis nog iets verder terug in de geschiedenis, namelijk naar de Griekse denker Socrates. Deze filosoof ontwikkelde ruim 2.400 jaar geleden de zogenoemde Socratische methode, die nog steeds wordt gezien als de krachtigste tactiek om kritisch denken aan te moedigen.

Laat dat kritisch denken nu net een belangrijke skill van de toekomst zijn.

En laat dat kritisch denken nu net een skill zijn die het World Economic Forum schetst als een van de meest onontbeerlijke vaardigheden van de toekomst. Alle reden dus om ons wat meer in die Socratische methode te verdiepen, schrijven ook onderzoekers Christopher Frank, Paul Magnone, en Oded Netzer recent op Harvard Business Review. Want met name onze praktijk van sollicitatiegesprekken kan er volgens hen veel van opsteken.

Meer vragen dan antwoorden

Kern van de Socratische methode is het gebruik van vragen en antwoorden. Grondgedachte is het genereren van meer vragen dan antwoorden, waarbij de antwoorden geen eindpunt zijn, maar juist het begin van verdere analyse. Dit is eigenlijk precies tegenovergesteld aan het dagelijkse principe van sollicitatiegesprekken, waarin kandidaten meestal juist een standaard rijtje vragen op zich afgevuurd krijgen. Vertel eens meer over jezelf, wat zijn je zwakke punten, vertel eens over een uitdaging die je bent tegengekomen.

‘De slimste persoon in de kamer is niet degene met het antwoord, maar degene die de vraag stelt.’

Behalve dat ze enorm voorspelbaar zijn, testen zulke vragen op geen enkele manier het kritisch denkvermogen van kandidaten, aldus de auteurs. ‘Belangrijk inzicht uit ons onderzoek, uitgevoerd onder duizenden leidinggevenden, is dat de slimste persoon in de kamer niet degene is met het antwoord, maar degene die de vraag stelt. Ze zijn nieuwsgierig, betrokken, niet bang, onderzoekend en klaar om een nieuw domein te verkennen waar misschien nog geen antwoorden op zijn. Door de aard van hun vragen geven ze blijk van observatie, analyse, gevolgtrekking, ondervraging, interpretatie en uitleg.’

8 eigenschappen van nieuwsgierige mensen

Kritisch denken laat zich aflezen aan nieuwsgierigheid, stellen ze. ‘Het is aangetoond dat aangeboren nieuwsgierigheid geassocieerd wordt met 8 eigenschappen – enthousiaste leerlingen, probleemoplossers, actieve luisteraars, self driven, hoge productiviteit, een growth mindset, overpresteren en sterk in stakeholdermanagement. Deze 8 eigenschappen lezen als een verlanglijstje met kwalificaties voor mensen die je in je team wilt hebben.’

Kritisch denken laat zich aflezen aan nieuwsgierigheid.

Daarom is het volgens de onderzoekers misschien toch nog niet zo’n gek idee om in een sollicitatiegesprek bizarre vragen te stellen. Zulke brainteasers voorspellen weinig, behalve het sadisme van de interviewer, was lang de leidende gedachte. Maar mogelijk moeten we dat toch wat anders bekijken. Ze geven kandidaten namelijk de kans om vragen te stellen, wat al een indicatie kan geven van iemands nieuwsgierigheid en dus kritisch denkvermogen.

Draai het om

Maar nog beter is het, aldus de auteurs, om het sollicitatiegesprek helemaal om te draaien. ‘Flip the interview’, zeggen ze. Eigenlijk zoals Socrates ook al zei. Oftewel: laat de kandidaat jou interviewen, om zo diens intrinsieke sterke punten, voorkeurswerkwijzen en denkwijze bloot te leggen. Leg hem of haar een bedrijfsscenario voor, inclusief wat relevante informatie en nodig dat de ondervraagde uit om de ontdekking te leiden door middel van een reeks vragen. Dat leidt onherroepelijk tot een inzichtrijk gesprek.

Laat, Socrates indachtig, de kandidaat jou interviewen.

Zo kun je bijvoorbeeld zien: nemen ze de situatie op voorhand aan zoals jij hem hebt geschetst? Of peilen ze naar de essentie van de situatie? Bij deze eerste stap gaat het meer om het vinden van problemen dan om het oplossen ervan. Bij de volgende stap kun je kijken of hun vragen ertoe leiden dat ze het scenario in context plaatsen. Context is king. Om een situatie echt in de juiste context te plaatsen, moeten hun vragen hen in staat stellen om de situatie in te schatten door ernaar te kijken in absolute termen, in de tijd, en relatief ten opzichte van wat er gaande is in de markt, met klanten of acties van concurrenten.

De volgende fases

In de volgende fases kun je als interviewer vragen wat ze al hebben geleerd, en welke beslissing ze nodig achten. Zo kun je evalueren of ze in staat zijn om het verhaal te formuleren. Is hun verhaal een samenvatting (verklaring van de gegevens) of een synthese (gegevens + oordeel)? De kritische denker zal laten zien hoe hij verschillende stukken informatie parallel kan consumeren en synthetiseren om tot een dieper begrip van het scenario of de benodigde beslissing te komen.

Is hun verhaal een samenvatting (verklaring van de gegevens) of een synthese (gegevens + oordeel)?

En dan is er ook nog de laatste stap, waarin je vraagt wat de onmiddellijke volgende stappen zouden zijn die de kandidaat zou nemen. Uit hun reactie daarop, kun je merken of ze vragen beginnen te stellen over belangrijke stakeholders, schaduwbeïnvloeders, pleitbezorgers of kiezers die overtuigd moeten worden. Streven ze ernaar meer te weten te komen over tegenwind en wind in de rug om hen in staat te stellen vooruit te komen? ‘Let wel: dit gaat niet over het oplossen van het probleem, maar gewoon over hoe ze probleemoplossing en beslissingen benaderen’, stellen de auteurs.

Zijn de vragen overbodig?

De kandidaat de vragen laten stellen leert je volgens hen veel over de logica en passie van de kandidaat. Zijn de vragen overbodig of consequent? Zijn de vragen algemeen of specifiek? Stellen ze niet alleen feitelijke of gesloten maar ook divergente en evaluatieve vragen (dus vragen met een open einde die veel antwoorden aanmoedigen, en vragen die diepere denkniveaus vereisen)? Draait de kandidaat door, duikt hij diep in de materie en bekijkt hij een onderwerp vanuit verschillende invalshoeken? Zijn de vragen gegrond in de context van het probleem en zijn omgeving?

De kandidaat de vragen laten stellen leert je veel over diens logica en passie.

De auteurs verwijzen naar een bekend voorbeeld van Microsoft uit 1998. Een beetje à la het beroemde ‘verkoop me deze pen‘ vroeg een recruiter toen in een sollicitatiegesprek aan een kandidaat ‘verkoop me een broodrooster’. De kandidaat antwoordde niet direct, maar stak eerst een heel spervuur aan vragen af. ‘Hoeveel mensen zijn er in het gezin? Zijn er jonge kinderen in huis? Wat is de leeftijdsgroep van de gebruikers van broodroosters in het gezin? Wonen ze in een kleine ruimte, zoals een appartement of een groot huis? Zijn ze grote ontbijteters, of is hun hoofdmaaltijd het avondeten?’

De context van de broodroosteromgeving

Zo kwam er 3 minuten lang een stroom van vragen over demografie, psychografie en fysieke ruimte. De recruiter vroeg de kandidaat om te stoppen en vroeg wat dit te maken had met het verkopen van een broodrooster aan haar. De kandidaat antwoordde: ‘Alles.’ Om na enige pauze verder te gaan: ‘Het is belangrijk om de context van de broodroosteromgeving te ontdekken en te begrijpen om ervoor te zorgen dat ik je verkoop wat je nodig hebt. Als ik de eigenschappen en functies van de broodrooster afstem op uw behoeften, neemt het succes van de verkoop toe en zult u een tevreden klant zijn.’

‘Als ik de eigenschappen en functies van de broodrooster afstem op uw behoeften, neemt het succes van de verkoop toe.’

‘Heb je een broodrooster nodig, een pop-up broodrooster met 2 platen, een broodrooster met 4 platen, een broodrooster met brede platen, een lopende band broodrooster, een commercieel broodrooster of een convectieoven? Misschien is een panini-pers het meest geschikt voor jou.’ Met andere woorden: de oefening ging niet over het broodrooster, of over directe salesvaardigheden, de recruiter wilde zien hoe de kandidaat omging met ambiguïteit. Was hij een kritische denker? Dook hij er meteen in met een verkooppraatje of pauzeerde hij, en leerde hij? Voor het geval je het je afvraagt: deze kandidaat kreeg de baan.

Een nieuwsgierige cultuur opbouwen

Volgens psychologen is 18 maanden de leeftijd waarop kinderen beginnen met informatie zoeken. Als ze ongeveer 3 jaar oud zijn, vertaalt deze prille nieuwsgierigheid zich in verbale vragen. De vragen kunnen ontelbaar en willekeurig lijken en gaan schijnbaar lukraak van het ene onderwerp naar het andere. Waarom regent het? Waar is de maan van gemaakt? Hoe vliegen vogels? Waar is de hond gebleven? Wanneer kunnen we naar het park?

De verwachting om antwoord te geven in plaats van vragen te stellen wordt alleen maar sterker naarmate je ouder wordt.

Maar deze onverzadigbare nieuwsgierigheid om te leren door vragen te stellen, slaat vaak om als een kind naar de basisschool gaat. Langzaam verschuift de focus van het onderwijs van het stellen van vragen naar het hebben van antwoorden. Er ontstaat een nieuwe gewoonte als kinderen wordt gevraagd hun hand op te steken als ze het antwoord weten. Deze mentaliteit – de verwachting om een antwoord te geven in plaats van meer vragen te stellen – wordt alleen maar sterker naarmate jongeren hun opleiding vervolgen.

‘We moeten antwoorden hebben’

Tegen de tijd dat we gaan werken, wordt ons ingeprent dat we antwoorden moeten hebben. ‘In de werkomgeving wordt de waarde van vragen vaak, grotendeels en ten onrechte, over het hoofd gezien’, aldus de auteurs. ‘Antwoorden wordt gepromoot; er worden oplossingen verwacht; meer vragen wordt impliciet ontmoedigd. Maar al te vaak verwaarlozen we het feit dat toppresteerders degenen zijn die vragen stellen en kritisch denken activeren die zwakke punten in een strategie aan het licht kunnen brengen of een alternatief pad kunnen onthullen.’

Als je groei nastreeft, moet je kritisch denken stimuleren. Daarvoor heb je krachtige vragen nodig.

Terwijl het zo makkelijk is om dit weer bij onszelf aan te boren. We zijn tenslotte allemaal kind geweest. We groeien door vragen te stellen. Als je groei nastreeft, moet je kritisch denken stimuleren. Daarvoor heb je krachtige vragen nodig. Dit is de basis voor het omgekeerde sollicitatiemodel. ‘Talent aannemen dat in staat is om doordachte vragen te stellen is de sleutel tot het bouwen van succesvolle teams. Een hele organisatie met een growth mindset die vragen en nieuwsgierigheid omarmt, kan uitdagingen zien als kansen en zich vrijer bewegen om zich aan te passen aan de bedrijfsomstandigheden.’

Lees ook